Liturgia bez tajemnic.

Lavabo? Puryfikaterz? Cingulum? - pytań dotyczących liturgii sprawowanej w kościele katolickim jest dużo więcej. Mimo, że zdecydowana większość z nas we Mszy św. uczestniczyła już setki razy, to dla wielu te wymienione i inne nazwy kościelne są zupełnie obce. Tym razem proponujemy Wam słowniczek liturgiczny, który powinien rozwiać wiele wątpliwości związanych z codzienną Eucharystią. ZAPRASZAMY do lektury!

Nasz słownik liturgiczny podzielimy na kilka odrębnych kategorii, jednak na początku wytłumaczymy znaczenia trzech nazw, które pojawiły się wyżej.

Czym jest lavabo?

- Otóż lavabo to po prostu obmycie rąk, następujące po ofiarowaniu, a przed rozpoczęciem sprawowania liturgii Eucharystycznej. Pierwotnie miało ono znaczenie praktyczne - często po prostu kapłan zmuszony był umyć ręce po przyjmowaniu ofiar w naturze. Dziś gest ten został zachowany, ale ma znaczenie symboliczne - obmycie fizyczne jest oznaką oczyszczenia moralnego. Tak też obmycie rąk interpretuje Mszał Rzymski. Ten charakter obmycia rąk podkreśla modlitwa odmawiana w tym czasie przez celebransa: "Obmyj mnie, Panie, z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego.

Do czego służy puryfikaterz?

- Puryfikaterz jest ręczniczkiem służącym do oczyszczania pateny i wycierania kielicha przy udzielaniu Komunii św. pod dwiema postaciami oraz po zakończeniu Komunii św. - podczas puryfikacji.

Jakie jest znaczenie łacińskiego cingulum?

- Cingulum to pasek służący do przepasania alby. Nie musi być stosowany, jeśli krój alby jest odpowiedni. W starożytności istniał zwyczaj przepasywania się przy publicznych wystąpieniach. Papież Celestyn w liście do biskupów Galii nawiązał do znaczenia pasa odwołując się do Łk 12,35; " niech biodra wasze będą przepasane", i wskazał znaczenie tego gestu - czynność (in lumborum praecinctione castitas - w przepasaniu - czystość).Nasz słownik liturgiczny podzielimy na kilka odrębnych kategorii, jednak na początku wytłumaczymy znaczenia trzech nazw, które pojawiły się wyżej.

Kolejne niewiadome spod ołtarza postaramy się rozwiać w kilku odrębnych kategoriach. Dzisiaj zaczynamy od GESTÓW i POSTAW.

1. Gesty i postawy

Bicie się w piersi - jest wyrazem usposobienia pokutnego i żalu za grzechy, dlatego też przede wszystkim w liturgii występuje w akcie pokutnym.

Nałożenie rąk - jest gestem, o którym wspomina już Biblia. Stosuje się je przy udzielaniu błogosławieństwa oraz jest gestem towarzyszącym udzielaniu mocy Ducha Świętego (chrzest, bierzmowanie, święcenia kapłańskie, namaszczenie chorych, rozgrzeszenie w sakramencie pokuty). Niekiedy nałożenie rąk zastępowane jest wyciągnięciem rąk (np. nad darami ofiarnymi lub nad zgromadzonymi wiernymi podczas udzielania błogosławieństwa).

Pocałunek - jest wyrazem szacunku i czci. Podczas liturgii kapłan całuje ołtarz jako miejsce Ofiary Jezusa oraz księgę Ewangelii, ponieważ zawiera ona słowa samego Zbawiciela. Ponadto pocałunkiem czczone są relikwie świętych oraz w Wielki Piątek krzyż.

Podnoszenie oczu - gest wyrażający skierowanie duszy i myśli ku Bogu. Miał on ułatwić uświadomienie sobie obecności Bożej. Znany był on w chrześcijaństwie od najdawniejszych czasów. Dziś zachował się w Pierwszej Modlitwie Eucharystycznej zwanej Kanonem Rzymskim.

Pokłon - znak głębokiego szacunku i uwielbienia, choć wyraża również usposobienie pokutne, kiedy wiąże się z uświadomieniem sobie grzeszności (np. w akcie pokuty). Pokłonem oddaje się cześć ołtarzowi, krzyżowi i celebransowi. Rozróżnia się dwa rodzane pokłonów. POKŁON GŁĘBOKI (pochylenie ciała) - gdy w wyznaniu wiary wspominamy tajemnicę Wcielenia oraz oddając cześć ołtarzowi, na którym nie ma Najświętszego Sakramentu. POCHYLENIE GŁOWY - gdy wymawiamy imiona trzech osób Boskich, Maryi Panny lub świętego, na cześć którego odprawiana jest Msza św., przed podjęciem i po zakończeniu czynności liturgicznej oraz przyjmując błogosławieństwo. Pokłonów nie wykonują ci, którzy niosą krzyż, świece lub Ewangeliarz.

Rozłożenie rąk - jest gestem wykonywanym przez kapłana podczas odmawiania modlitw (oracji i modlitwy Eucharystycznej). Wyraża ono, że kapłan swoją modlitwą obejmuje, jak wyciągniętymi ramionami, całe zgromadzenie lityrgiczne, za cały lud Boży.

Złożenie rąk - gest wyrażający modlitwę, w którym ręce przylegające do siebie skierowane są ku górze, co od dawna w tradycji chrześcijańskiej było znakiem, że nasze myśli, słowa pragniemy skierować ku niebu, a więc ku miejscu przebywania Boga. W świeckich zwyczajach złożenie rąk było wyrazem poddaństwa względem władcy. Gdy przeniesiemy tę interpretację na teren liturgii, wówczas gest ten jest wyrazem uznania naszej zależności od Stwórcy i poddania się Jego woli.

Znak krzyża - wykonywany jest na dwojaki sposób: - jako tzw. wielki znak krzyża znany w liturgii od XI wieku - kreślony prawa ręką od czoła do serca oraz od lewego do prawego ramienia; otwiera on i zamyka czynności liturgiczne oraz modlitwy wspólne i indywidualne. - jako kreślenie znaku krzyżqa na osobach, przedmiotach (na księdze Ewangelii) i samym sobie (np. w czasie Mszy św. przed Ewangelią), które było znane już w III w. Gest ten był znakiem chroniącym przed złymi duchami, udzielającym pomocy w pokusach, umacniającym wiarę i znakiem publicznego jej wyznania.

Znak pokoju - gest dosyć różnorodny w zależności od miejsca i od okoliczności. Dobór tego znaku ze względu na zróżnicowanie kulturalne terenó, na których sprawuje się liturgię, powierzony został lokalnej konferencji biskupów. Znak pokoju ma swoje źródło w pocałunku pokoju, który znany w liturgii chrześcijańskiej znany był od samego początku. W kulturze śródziemnomorskiej był znakiem pozdrowienia i czci, a w liturgii - miłości i wzajemnej zgody i dlatego był gestem przygotowującym do Komuni św. Symbolizuje w ten sposób jedność wspólnoty wierzących.

W kolejnych tygodniach przedstawimy definicje czynności i rzeczy z innych kategorii. W przyszły piątek przybliżymy Wam nazewnictwo ksiąg i naczyń liturgicznych.

(PK)

Dodano: 2012-10-26, autor: P K
Graphics by kordian, scripts by Beel.pl beel.pl